TRƯNG BÀY “SỬ ĐÁ LƯU DANH”
Trưng bày cố định “Sử đá lưu danh” được xây dựng dựa trên ý tưởng mỗi tấm bia tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám là một pho sử bằng đá, phản ánh lịch sử khoa bảng Việt Nam thời quân chủ. Trưng bày giới thiệu về giá trị của hệ thống bia tiến sĩ trong dòng chảy lịch sử dân tộc.
Nội dung trưng bày góp phần làm nổi bật nhiều giá trị cốt lõi: từ tầm nhìn chiến lược của các bậc quân vương trong việc tìm kiếm, đào tạo và trọng dụng hiền tài; đến hành trình khoa cử đầy thử thách, đòi hỏi sự kiên trì và nỗ lực bền bỉ của các sĩ tử; cũng như tinh thần tu dưỡng, khát vọng cống hiến của các nhà khoa bảng sau khi đỗ đạt và được vinh danh trên bảng vàng. Việc khắc tên trên bia đá đã trở thành hình thức lưu danh đặc biệt, giúp danh tiếng của hiền tài được lưu truyền qua nhiều thế hệ.
Bên cạnh đó, trưng bày còn tích hợp các yếu tố tương tác, cho phép khách tham quan chủ động tìm hiểu thông tin về các vị tiến sĩ, khám phá nội dung văn bia, cũng như tiếp cận giá trị lịch sử – văn hóa của di sản một cách trực quan và sinh động.
Việc khởi dựng bia tiến sĩ dưới triều Lê Thánh Tông vào năm 1484 được đánh giá là một sáng kiến vượt tầm thời đại. Trước đó, tên tuổi các nhà khoa bảng chủ yếu được ghi chép trong sách “Đăng khoa lục” – một hình thức lưu trữ trên giấy dễ bị mai một theo thời gian. Khi được khắc ghi trên đá, những thông tin này đã được “vĩnh cửu hóa”, góp phần bảo tồn ký ức lịch sử một cách bền vững.
Không chỉ để vinh danh, khích lệ tinh thần học tập, mỗi tấm bia còn là lời nhắc nhở sâu sắc đối với các nhà khoa bảng về trách nhiệm phụng sự quốc gia, dân tộc. Chính điều đó đã làm nên giá trị trường tồn của bia tiến sĩ, để “sử đá” tiếp tục lan tỏa ý nghĩa qua nhiều thế hệ.
Trưng bày “Sử đá lưu danh” đã góp phần gìn giữ và phát huy giá trị di sản, khơi dậy niềm tự hào về truyền thống hiếu học, hun đúc ý thức trân trọng tri thức và trách nhiệm cống hiến trong xã hội hôm nay. Qua đó những giá trị của quá khứ tiếp tục soi sáng cho hiện tại và định hướng tương lai.
