Sáng ngày 06/10/2026, trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Việt Nam, Tổng thống Cộng hòa Panama José Raúl Mulino và Phu nhân Maricel Cohen de Mulino đã đến thăm Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Tại đây, Tổng thống dành sự quan tâm tới Vườn bia Tiến sĩ và tìm hiểu về lịch sử khoa cử, truyền thống hiếu học, coi trọng giáo dục và trọng dụng nhân tài của Việt Nam.

Đón Tổng thống José Raúl Mulino và Phu nhân tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám có ông Phạm Xuân Tài - Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, cùng đại diện Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám.

Trong chuyến tham quan, Tổng thống José Raúl Mulino và Phu nhân được giới thiệu về lịch sử hình thành và phát triển của Văn Miếu - Quốc Tử Giám, nơi gắn liền với nền giáo dục Nho học và truyền thống đào tạo nhân tài của Việt Nam qua nhiều thế kỷ.

Tại vườn bia Tiến sĩ, Tổng thống tìm hiểu về hệ thống 82 bia đá, ghi danh 1.304 vị Tiến sĩ đỗ đạt qua các khoa thi dưới các triều Lê - Mạc. Không chỉ lưu danh những người đỗ đạt, các bài văn bia còn là nguồn tư liệu quý về lịch sử khoa cử, đồng thời phản ánh những quan niệm của cha ông về giáo dục, đào tạo và sử dụng nhân tài.

Đặc biệt, Tổng thống quan tâm đến tư tưởng đề cao vai trò của người tài đối với sự phát triển của quốc gia. Trong đó, câu mở đầu bài ký trên bia Tiến sĩ khoa Nhâm Tuất (1442), dựng năm 1484: “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia” là một tư tưởng tiêu biểu, khẳng định vai trò của giáo dục, trí thức và nhân tài đối với sự hưng thịnh của đất nước.

Trải qua nhiều thế kỷ, tinh thần trọng học, trọng người tài tiếp tục được kế thừa và trở thành một giá trị bền vững trong đời sống văn hóa, giáo dục của Việt Nam. Hệ thống bia Tiến sĩ vì thế không chỉ là nguồn sử liệu quan trọng về nền khoa cử Việt Nam mà còn góp phần lưu truyền những tư tưởng về giáo dục, bồi dưỡng và trọng dụng nhân tài cho các thế hệ mai sau.

Tiếp nối câu chuyện về nền giáo dục và khoa cử xưa, tại nhà Tiền Đường, khu Thái Học, Tổng thống José Raúl Mulino bày tỏ sự thích thú khi tìm hiểu bức tranh “Vinh quy bái tổ”. Tác phẩm tái hiện hành trình của người Nho sinh xưa, từ quá trình học tập, tham dự các kỳ thi, đỗ đạt đến khi được vinh danh và trở về quê hương bái tạ tổ tiên, thầy dạy thể hiện tinh thần trọng đạo nghĩa, “Tôn sư trọng đạo’ của dân tộc Việt Nam.

Qua câu chuyện “Vinh quy bái tổ”, những giá trị của đạo học được thể hiện sinh động, từ tinh thần hiếu học, tôn sư trọng đạo đến sự trân trọng của xã hội đối với người có học, có tài. Đây cũng là những giá trị đã được hun đúc qua nhiều thế hệ và tiếp tục được trao truyền trong đời sống văn hóa, giáo dục Việt Nam hôm nay.

Những giá trị văn hóa, giáo dục được lưu giữ tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám đã để lại ấn tượng sâu sắc đối với Tổng thống José Raúl Mulino. Trong lưu bút tại di tích, Tổng thống viết: 

“Tôi vô cùng tự hào, trên cương vị Tổng thống Panama, khi có dịp đến thăm di tích lịch sử này, nơi được hun đúc từ những giá trị văn hóa và giáo dục của nhân dân đất nước Việt Nam vĩ đại.”

Trong hành trình tham quan, Tổng thống và Phu nhân cùng các thành viên trong đoàn khám phá những không gian tiêu biểu của di tích, tìm hiểu về Quốc Tử Giám – trường học cấp cao đầu tiên của quốc gia thời quân chủ, được thành lập năm 1076 – cùng những dấu ấn lịch sử, văn hóa và kiến trúc được bảo tồn qua nhiều thế kỷ.

Lưu lại những cảm xúc về chuyến thăm, Phu nhân Tổng thống Maricel Cohen de Mulino viết: “Xin chân thành cảm ơn sự đón tiếp chu đáo và những chia sẻ đầy ý nghĩa của các bạn về chuyến tham quan này. Việt Nam luôn ở trong trái tim chúng tôi.”

Chuyến tham quan Văn Miếu – Quốc Tử Giám đã mang đến cho Tổng thống José Raúl Mulino, Phu nhân và các thành viên trong đoàn những trải nghiệm trực tiếp về một di sản tiêu biểu của lịch sử giáo dục và văn hóa Việt Nam. Qua các không gian, hiện vật và câu chuyện được lưu giữ tại di tích, những giá trị về đạo học, truyền thống hiếu học và tôn trọng người tài được cảm nhận một cách sinh động, tiếp nối sức sống của di sản trong đời sống hôm nay.

BBP