HỘI THẢO KHOA HỌC TẾ TỬU QUỐC TỬ GIÁM HÀ CÔNG TRÌNH VÀ TRUYỀN THỐNG HIẾU HỌC DÒNG HỌ HÀ TẠI HÀ TĨNH

HỘI THẢO KHOA HỌC TẾ TỬU QUỐC TỬ GIÁM HÀ CÔNG TRÌNH VÀ TRUYỀN THỐNG HIẾU HỌC DÒNG HỌ HÀ TẠI HÀ TĨNH

Sáng ngày 22/8/2026, tại Di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám, đã diễn ra Hội thảo khoa học với chủ đề “Tế tửu Quốc Tử Giám Hà Công Trình và truyền thống hiếu học dòng họ Hà tại Hà Tĩnh”. Sự kiện nhằm hướng tới Lễ kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám – Trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam (1076 – 2026), đồng thời kỷ niệm 560 năm đại đăng khoa (1466 – 2026) và 515 năm ngày mất (1511 – 2026) của Hoàng giáp, Tế tửu Quốc Tử Giám Hà Công Trình.

Tham dự Hội thảo có: ông Hà Quốc Trị – Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương; ông Hà Quang Dự – nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Thể dục thể thao và Thanh niên, Chủ tịch Hội đồng họ Hà Việt Nam; PGS.TS. Đặng Văn Bài – Phó Chủ tịch Hội đồng Di sản Văn hóa Quốc gia; PGS.TS. Nguyễn Đức Nhuệ – Chủ tịch Hội đồng khoa học Viện Sử học Việt Nam; TS. Nguyễn Hữu Mùi – Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa Thăng Long; TS. Nguyễn Văn Tú – Phó Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám đại diện các cơ quan, đơn vị và hậu duệ dòng họ Hà tại Hà Tĩnh.

Ban Tổ chức Hội thảo khoa học “Tế tửu Quốc Tử Giám Hà Công Trình và truyền thống hiếu học dòng họ Hà tại Hà Tĩnh” đã nhận được 26 bài tham luận của các nhà khoa học. Nội dung của các tham luận tập trung tìm hiểu về quê hương, dòng họ Hà với truyền thống khoa bảng xã Tỉnh Thạch, huyện Can Lộc tỉnh Hà Tĩnh nói riêng và một số nhân vật họ Hà Việt Nam cũng như những đóng góp lớn của các vị danh thần, danh Nho, nhà khoa bảng của dòng họ này, từ Tướng quân Hà Mại (thế kỷ XIV) đến các nhà khoa bảng Hà Công Trình (thế kỷ XV), Hà Tông Mục (thế kỷ XVII), Hà Tông Huân (thế kỷ XVIII) hay Hà Tông Quyền (thế kỷ XIX) và nhiều vị Hương cống, Cử nhân có nhiều cống hiến cho sự phát triển của đất nước qua các thời kỳ lịch sử trên các lĩnh vực chính trị, quân sự, văn hóa, giáo dục và bang giao.

Trong số các danh nhân họ Hà ở Tỉnh Thạch, Hà Công Trình (1434 - 1511) là một nhân vật tiêu biểu. Tên tuổi ông gắn với giai thoại “hòn đá thức tỉnh”, vừa gắn với tên làng, vừa nhắc các thế hệ sau hiếu học. Ông đỗ hoàng giáp khoa thi Bính Tuất (1466), từng giữ chức Độc quyển thi Đình năm 1502 và Thượng thư ở các bộ như Binh, Hình, Công. Cháu bảy đời của ông là Hà Tông Mục (1653 - 1707) đỗ Đệ tam giáp Đồng tiến sĩ xuất thân khoa Mậu Thìn (1688), nổi danh là nhà chính trị, ngoại giao thời Lê Trung hưng.

Trên cơ sở nội dung các tham luận đã trình bày, các ý kiến trao đổi thảo luận tại Hội thảo, PGS. TS Nguyễn Đức Nhuệ đã tổng kết một số kiến nghị chính: tăng cường tuyên truyền các thành tựu khoa bảng địa phương, đặc biệt ở Hà Tĩnh, nhằm khích lệ tinh thần học tập; kết nối các dòng họ với cơ quan nghiên cứu để tôn vinh và quảng bá di sản văn hóa trên truyền thông. Bảo tồn các di tích, di sản Nho học và liên quan đến danh nhân khoa bảng họ Hà Tĩnh Thạch; đồng thời xây dựng kế hoạch sưu tầm, dịch thuật và công bố hệ thống tư liệu phong phú về họ Hà Tĩnh Thạch.

Hội thảo không chỉ là dịp để tri ân và tôn vinh những đóng góp của Hoàng giáp Hà Công Trình cùng dòng họ Hà đối với lịch sử dân tộc và Văn Miếu – Quốc Tử Giám, mà còn góp phần lan tỏa tinh thần hiếu học truyền thống, khích lệ thế hệ trẻ phát huy giá trị văn hóa, học tập và phấn đấu vươn lên. Qua đó, sự kiện góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử quý báu cho sự phát triển bền vững của đất nước.

Thúy Hồng