CÁC HOẠT ĐỘNG

CHIM PHƯỢNG TRONG VĂN MIẾU – QUỐC TỬ GIÁM

 

Phượng là loài chim không có thực, được tạo ra từ trí tưởng tượng phong phú của con người. Đó là linh vật hội tụ vẻ đẹp và sức mạnh của loài chim và các loài khác để tôn sùng chất linh thiêng. Phượng là chúa của các loài chim, một biểu tượng của tầng trên/bầu trời, của nguồn sinh lực thiêng liêng, hiện thân của thánh nhân/người tài,… Tuỳ thuộc vào niên đại và vị trí, chim Phượng có các tạo hình khác nhau, mang nhiều ý nghĩa phong phú và linh thiêng. 

Trong di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám, ngay khu vực Tiền án có Tứ trụ, trên đỉnh của bốn trụ trang trí đồ án "nghê chầu, phượng múa". Hai trụ ngoài cùng, phía trên có đắp nổi hình tượng bốn con chim phượng đầu vươn lên ở bốn góc, đuôi kiểu lá lật chụm vào giữa như tụ sức linh của bốn phương trời. Dưới Phượng là lồng đèn đắp theo kiểu hình hộp chữ nhật với bốn mặt là phù điêu "tứ linh huấn tử" mang ý nghĩa giáo dục. Ở đây, chim phượng được thể hiện là linh vật của tầng trên, mang ý nghĩa biểu tượng cho sự cao quý thuộc lĩnh vực giáo dục.

 

 

Đi vào trong di tích, ở khu Nhập Đạo, linh vật Phượng tiếp tục xuất hiện ở hai bên bờ tường đỉnh mái của cổng Đại Trung. Phượng có mào, mỏ chim Hồng hoàng mắt dài hình ô van, tóc trĩ vuốt dài phía sau, lông vũ ở cánh dài và lượn mềm mại. Đuôi Phượng lớn, hình lá, vuốt ngược lên phía trên, có sống nối ở giữa. Nhìn tạo hình của Phượng lúc này giống như đang múa lượn trên bầu trời để thể hiện vẻ đẹp của vũ trụ. 

 

 

Chim Phượng còn là đồ án được trang trí trên trán bia Tiến sĩ. Trên trán bia khoa thi năm 1589, xuất hiện hình ảnh đôi chim Phượng chầu vào mặt nhật. Ở vị trí này, Phượng  có hai cánh xoè rộng, hai chân nhỏ và đuôi công có ba nhánh. Là đồ ánPhượng duy nhất xuất hiện trên trán bia Tiến sĩ- nơi ghi danh tên tuổi những người học giỏi, đỗ cao, chim Phượng ở đây tượng trưng cho ánh sáng của tri thức, rực rỡ của văn chương.

 

 

Bên trong di tích, Phượng còn xuất hiện trong nội thất nhà Bái Đường, điện Đại Thành và trên lư hương. Trang trí linh vật chim Phượng ở nơi thờ tự thể hiện sự đề cao các Thánh nhân được thờ.

Tại nhà Bái Đường, Phượng Hoàng xuất hiện ở vị trí trên cao, phía trên hương án. Chim Phượngđược tạo tác tỉ mỉ, thể hiện được nét mềm mại của đôi cánh dang rộng hai bên như đang múa, thân mập không có vẩy, đuôi 3 nhánh và đôi chân chắc lẳn. 

 

 

Xuất hiện trên lư hương, Phương được tạo hình chi tiết thể hiển đặc điểm mỹ thuật như: cổ Phượng dài và có đốt như cổ rắn, thân có vẩy, chân dài và mảnh. Miệng chim Phượng có ngậm một dải dây buộc cuốn thư.

 

 

Trong điện Đại Thành, Phượng vẫn xuất hiện ở vị trí trên cao, ngay phía sau bức tượng của Khổng Tử. Linh vật được chạm nổi một cách tỉ mỉ, trau chuốt với tư thế đang bay lượn, đuôi hướng lên trên, lông cánh dày có ba lớp, đuôi dài uốn mềm mại như dải lụa, miệng ngậm dải dây có buộc cuốn thư. 

 

 

Với những đặc điểm và vẻ đẹp của mình, linh vật Phượng đã mang một bản chất linh thiêng, hiện thân vũ trụ, của thánh nhân. Đặc biệt, hình ảnh chim Phượng xuất hiện trong di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám đã thể hiện những giá trị về giáo dục và đào tạo nhân tài của dân tộc Việt Nam.

Tài liệu tham khảo:

- Hình tượng linh vật trong di tích kiến trúc (Viện Bảo tồn Di tích)

- Nét Việt (TS. Trần Hậu Yên Thế)

BBP

 



THAM QUAN VĂN MIẾU

Tư vấn và lộ trình để lên kế hoạch tốt hơn cho chuyến thăm của bạn

Xem thêm

NỘI QUY THAM QUAN

Những vấn đề cần lưu ý khi tham quan

Xem thêm

FAQS

Những câu hỏi thường gặp

Xem thêm