CÁC HOẠT ĐỘNG

HAI CHA CON CÙNG ĐỖ TIẾN SĨ TRONG MỘT KHOA THI

Khoa thi Nhâm Thìn niên hiệu Quang Hưng 15 (1592) đời vua Lê Thế Tông, có hai cha con người xã Lý Trai, nay là xã Diễn Kỷ, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An cùng đi thi là Ngô Trí Tri (1537 – 1628) và Ngô Trí Hòa (1565 – 1626). Vượt qua nhiều thí sinh, cả hai cha con đã xuất sắc đăng khoa, ghi danh trên bảng vàng khoa thi năm đó. Cha là Ngô Trí Tri đỗ Đệ tam giáp Đồng Tiến sĩ xuất thân, còn con là Ngô Trí Hòa đỗ Đệ nhị giáp Tiến sĩ xuất thân (Hoàng giáp).

Đây có thể coi là hiện tượng độc nhất vô nhị!

Trong lịch sử khoa cử Việt Nam có không ít gia đình, dòng họ có nhiều thế hệ anh em, cha con, chú cháu thi đỗ Tiến sĩ nhưng cùng đỗ trong một khoa thi thì chỉ có hai cha con Ngô Trí Tri và Ngô Trí Hòa. Tương truyền, cảm kích trước tinh thần hiếu học của cha con họ Ngô, khi vinh quy bái tổ, nhà Vua đã ban tặng bức trướng đề 10 chữ vàng: “Khoa danh thiên hạ hữu, phụ tử thế gian vô”, nghĩa là: đỗ đại khoa trong thiên hạ có nhiều người, nhưng cha con cùng đỗ một khoa thì thế gian chưa thấy bao giờ.

Hiện tên tuổi của hai cha con vẫn cùng được lưu danh trên tấm bia Tiến sĩ của khoa thi năm 1592 đặt tại Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Nội dung bài ký trên bia nhắc đến sự kiện này: “Ai nấy đều lấy làm sung sướng được trông thấy cảnh ấy, đời thái bình dưới triều Vua thánh, có cha con cùng đỗ một khoa, thực là một hội văn minh tốt đẹp”.

Sau khi thi đỗ, cả hai cha con đều thành đạt trên đường quan lộ. Ngô Trí Tri làm quan đến chức Giám sát Ngự sử. Ngô Trí Hòa từng được bổ làm Án sát sứ Sơn Tây, Đô cấp sự Lại khoa, Hữu Thị lang Bộ Hình, Hữu Thị lang Bộ Lại, Thượng thư Bộ Hộ kiêm Tế tửu Quốc Tử Giám. Năm 1618, Ngô Trí Hòa làm tờ khải trình chúa Trịnh nêu rõ 6 điều cần thiết sửa đổi nền chính trị trong đó có năm điều đề cập đến việc nuôi sức dân, giúp dân có tài sản để an cư lạc nghiệp: “Xin sửa đức chính để cầu mệnh trời giúp; Xin đè nén kẻ quyền hào để nuôi sức dân; Xin cấm phú dịch phiền hà để đời sống nhân dân được đầy đủ; Xin bớt xa xỉ để của cải nhân dân được thừa thãi; Xin dẹp trộm cướp để dân được yên; Xin sửa sang quân chính để bảo vệ tính mạng cho dân. Triết vương Trịnh Tùng khen hay và nhận lời” (trích Lịch triều hiến chương loại chí, tập 1, 2006, tr.315).

Nối tiếp truyền thống khoa bảng của cha ông, sau này, con trai của Ngô Trí Hòa là Ngô Sĩ Vinh tiếp tục đỗ Tiến sĩ khoa Bính Tuất (1646), cháu năm đời của ông là Ngô Công Trạc và Ngô Hưng Giáo cũng đều đỗ Tiến sĩ. Cả dòng họ đời đời dốc lòng sự phụng sự đất nước.

Nhà sử học Phan Huy Chú trong sách Lịch triều hiến chương loại chí từng có lời ca ngợi họ Ngô xứ Nghệ: “cha con đồng khoa, phúc nhà lâu dài, càng là việc xưa nay ít thấy”. Thật là những tấm gương sáng về tinh thần hiếu học cho các thế hệ muôn đời noi theo!

An Nhiên



THAM QUAN VĂN MIẾU

Tư vấn và lộ trình để lên kế hoạch tốt hơn cho chuyến thăm của bạn

Xem thêm

NỘI QUY THAM QUAN

Những vấn đề cần lưu ý khi tham quan

Xem thêm

FAQS

Những câu hỏi thường gặp

Xem thêm